Foekepotterij met Oàrend van Maje

Op 10 november gaat de Hasselter jeugd weer langs de huizen voor de traditionele foekepotterij. Meer dan 75 jaar geleden noteerde de in Hasselt geboren en opgegroeide schoolmeester Peter Kuiper (1898-1942) het volgende over dit gebruik: 

Op 10 november, de dag voor ‘Sunte Marten’, gingen troepen jongens met hun foekepot de huizen langs. Zo’n foekepot was een bus met een stuk van een varkensblaas strak er overheen gespannen. In het midden van het stuk blaas, een gaatje, waardoor een stokje op en neer werd bewogen. Daardoor ontstond het geluid, waar het ding de naam aan dankte het ééntonige: foeke, foeke, foeke!

Er werden allerlei liedjes bij gezongen, verbasteringen van oude Sint-Maartensliedjes. De Hasselter jongens zongen onder meer:
Sunte Marten, keugeltien
Hej ook wat veur ’t veugeltien
Hej ook veur mij
Een pot met riestebrij. 

Of:
‘k Heb al zo lange met de foekepot elopen
‘k Heb gien geld um brood te kopen
Gèèf wat gèèf wat!
Gèf die arme drommels wat.

Of :
Hièièr woont zo’n rieke man
Die zo völle gèven kan
Gèf mij ’n halfien, dan blievn wij stoan
Gèf ’n centien, dan zuwwe varder goan.

De volwassen mensen wilden ook graag een aandeeltje in de jongensjool. Een slager legde een worst, een bakker wat versnaperingen op de toonbank. De jongens hadden het recht deze dingen te gabben na het ten gehore brengen van de liedjes.

Er werden echter ook versjes gezongen die niet op de heilige Sint Maarten maar vreemd genoeg op één van de vele Hasselters straattypen betrekking hadden. Arend, of op z’n Hasselts, Oàrend van Sloten, heette de man. Nog beter bekend onder de naam Oàrend van Maje. Met zeldzame bezieling zongen de jongens:

Oàrend van Sloten
Honderdduzend poten
Honderdduzend rokkies an
Doar kump Oàrend van Sloten an.

Of:
Oàrend van Maje
Hèf ’n kop as een kraaie
Hèf ’n kop as een olifant
Doar kump Oàrend van Sloten an.

Het eerste versje is een vreemdsoortige vermenging van een oud middeleeuws Sint-Maartenslied met een deuntje op de beruchte Oàrend van Sloten:  
Veel zal hij geven
Zalig zal hij leven
Zalig zal hij sterven
De hemel zal hij erven
God zal hem lonen
Met honderdduizend kronen
Met honderdduizend rokjes aan
Daar komt Sinte Maarten aan.

Dat het versje van 'Oàrend van Maje' ook jaren later nog bij de jeugd in Hasselt bekend was, blijkt uit deze geluidsopname. De ongedateerde opname moet ergens in de jaren '60 of '70 zijn gemaakt en is afkomstig uit de collectie van het Meertens Instituut.
  

GEPUBLICEERD >> 08-11-2016